KOOTSTERTILLE – Voor veel gebruikers van het doelgroepenvervoer van Jobinder zijn het bekende gezichten: de chauffeurs van Taxicentrale Waaksma. Maar aan die vertrouwde ritjes komt binnenkort een einde: “Wy hiene ús seker wol ynskreaun as de priis realistysker wie. It kin net út.”
“It is wol lestich dat je aanst de bern út eigen regio net mear nei skoalle bringe kinne. Dy bern hiene ek bining mei ús sjauffeurs en sille aanst allegear oare gesichten krije. Ek fan minsken dy’t net yn de regio wenje”, betreurt Martine Waaksma (36). Zij is samen met broer Jouke (33) directeur van Taxicentrale Waaksma. Jarenlang werkte het bedrijf samen met Jobinder, de vervoersorganisatie voor doelgroepenvervoer in Noordoost-Friesland. Vanaf 2027 komt er een einde aan die samenwerking.
De samenwerking begon in 2017 en groeide uit tot een dagelijkse routine voor veel inwoners. Jobinder regelt de opdrachten, Waaksma voert ze uit. Chauffeurs zorgen ervoor dat kinderen in het speciaal onderwijs elke ochtend op tijd in de klas zitten. Ook regelt Jobinder het wmo-vervoer. Dat vervoer is voor mensen die moeite hebben met zelfstandig reizen door bijvoorbeeld een beperking, ziekte of ouderdom.
“It is tankber wurk”, vertelt Martine. Toch heeft het taxibedrijf zich niet ingeschreven voor de nieuwe gunning van het Jobindervervoer voor de periode 2027 tot en met 2034. De reden: een te laag uurtarief van 47,50 euro dat volgens Waaksma niet kostendekkend is. “Dêr moatst de auto fan betelje, de sjauffeur, de brânstof, fersekering, alles”, somt Simon Spinder (37) op, medewerker bij Waaksma. “Foar in bytsje sjauffeur bist al tritich euro kwyt. Kinst neigean ast foar 17,50 de rest betelje moatst. Dat is net te dwaan.”
Veranderingen
De nieuwe aanbesteding brengt grote veranderingen met zich mee. Om mee te kunnen doen moeten de huidige taxi’s vervangen worden door elektrische voertuigen, een investering die flink oploopt. “Wy hawwe tink ik 45 buskes riden op Jobinder, dan moatte de diselbussen derút en elektryske oanskaft wurde”, vertelt Martine. Een rolstoelbus kost ongeveer 80.000 euro en ook de leasekosten stijgen. “Allinnich foar Achtkarspelen wiene al fiif rolstoelbussen útskreaun”, noemt Martine. “En dan alle lytse buskes noch”, vult Simon aan.
Kees Wielstra, wethouder van Dantumadiel en bestuursvoorzitter van Jobinder, zegt dat de gemeente hierin meedenkt: “Wy meitsje dêr in stadichoan trajekt fan, wêrby’t se begjinne mei fyftich prosint elektrysk en dan úteinlik nei in oantal jierren opbouwe nei foasielfrij. Dat is ek wat de wetjouwer úteinlik freget.” De familie Waaskma begrijpt dat ook Jobinder mee moet gaan in verduurzaming, maar vindt het jammer dat de taxibedrijven daar geen financiële steun voor krijgen.
Een andere verandering is volgens Waaksma dat vanaf 2027 alleen de tijd wordt betaald waarin passagiers daadwerkelijk in de taxi zitten. “We krije no noch as de taksy leechkomt yn Grins en dan in stik wer leech weromride moat trochbetelle. Aanst wurdst echt oant Grins betelle en gean se der fanút datst ferfolchwurk hast”, legt Simon uit.
Dat vervolgwerk regelen is volgens Waaksma lastig. “We ha der gjin grip op”, zegt Martine. Als een chauffeur om 9:00 uur bijvoorbeeld klaar is met leerlingenvervoer probeert het bedrijf een aansluitende rit in te plannen. “Dan kin it sa wêze dat dy rit feroaret, dat Jobinder dêr ynienen noch in rit achteroan plantet foar 8:45. Dan moatte je je fêste planning wer omsmite. Dat is prima, want dy keuze ha we sels makke om dêr mei yn te stimmen, mar je hawwe der dus gjin kontrôle op.”
Geld besparen
Wethouder Wielstra legt uit waarom de gemeente niet de hoofdprijs kan betalen: “Wy hawwe gewoan as opdracht as bestjoerders fan de gemeente en de provinsje om it jild fan de ynwenners sa doelmjittich en effisjint mooglik te besteegjen, dêrom is dy oanbestegingswetjouwing der ek.”
Minder geld naar het doelgroepenvervoer zou dus positief zijn voor de portemonnee van elke inwoner van de gemeente, “want dat jild kinne je as gemeente wer brûke foar oare dingen dy’t ek hiel belangryk binne.”
Een hoger uurtarief voor de taxicentrale was dus niet gunstig volgens Wielstra, en bovendien niet nodig: “Wat ik sjoch, is dat der wol ynskriuwingen west ha op de oanbesteging, dus dat der oare bedriuwen binne dy’t blykber wol sizze: dat kin wol.” Daarmee doelt de wethouder op Taxi Dorenbos, Taxicentrale Raalte BV en Cosi-Tax, die vanaf 2027 het doelgroepenvervoer gaan uitvoeren.
Dat een taxibedrijf uit Raalte het doelgroepenvervoer in Friesland gaat uitvoeren, zorgde voor verontwaardiging bij Waaksma: “Se wolle alles by de lokale ûndernimmers dellizze en dan gean je yn see mei in bedriuw út Raalte en wy sitte hjir om ‘e hoeke”, vertelt Jouke.
Wielstra wijst op Europese regels die ervoor zorgen dat bedrijven uit andere regio’s ook mogen inschrijven. Alle taxibedrijven die aan de vereisten voldoen, mogen zich opgeven. “Wy jubelje ta dat der lokale ûndernimmers harren ynskriuwe en dat we safolle mooglik lokaal ynkeapje,” vertelt Wielstra, “mar by in Europeeske oanbesteging kinst dêr net op stjoere.”
Cosi-Tax verzorgt straks het vervoer op Ameland, Taxi Dorenbos en Taxicentrale Raalte BV zullen op het vasteland rijden. “Ik tink ek dat sa’n gemeente him hiel kwetsber makket mei mar twa ferfierders, wêrfan ien yn Raalte”, zegt Martine, “neat ta neidiel fan dat bedriuw, mar dêr kinst fansels yn dizze regio hielendal neat mei, want dy hawwe ek har eigen wurk dêr.”
“It is wol spitich dat der net mear ynskriuwers wiene”, geeft Wielstra toe. “Der binne tsjintwurdich in hiel soad fan sokke oanbestegings yn Nederlân dêr’t hielendal net op ynskreaun wurdt.” Hij is daarom blij met de inschrijvingen die er wel waren. Wielstra vertrouwt erop dat de taxicentrale uit Raalte het goed zal doen en veel zal werken met taxichauffeurs uit onze regio.
Niet ingeschreven voor de gunning
“Wy hiene ús seker wol ynskreaun as de priis realistysker wie. It kin net út”, vertelt Martine. Volgens haar had Waaksma al langer bij de gemeente aangegeven dat ze het niet eens waren met de komst van de mobiliteitscentrale van Jobinder. Tijdens de inschrijfperiode zijn Jouke en Martine dan ook niet opnieuw het gesprek aangegaan met de gemeente: “Wy hawwe faak genôch oanjûn dat wy it der net mei iens binne. Ik tink dat sy net hiel fersteld stiene dat wy ús net ynskreaun hawwe.”
“Om dy net yn te skriuwen is noch mar in hiel lyts begjin fan de rompslomp dy’t der noch komme sil”, vertelt Martine. Er hoeven niet veel chauffeurs te vertrekken, maar wel zullen sommigen minder uren krijgen. “It is noait leuk ast minsken minder oanbiede moatst as se wolle.”
Wielstra zegt dat een nieuwe vervoerder een groot deel van de chauffers moet overnemen, “mar net elkenien sil mei oergean wolle.” Hij vermoedt dat er taxichauffeurs zijn die liever voor hun vertrouwde werkgever Waaksma willen blijven rijden.
Martine denkt dat chauffeurs om een andere reden zouden kunnen twijfelen aan een nieuwe werkgever. Taxicentrale Raalte zou geen commerciële ritten in onze regio mogen uitvoeren, waardoor zij vermoedt dat de taxichauffers vooral aan het begin en aan het einde van de dag werk hebben. De chauffeurs hebben dan grote gaten in hun roosters en minder uren.
“Yn de basis is dat fansels by elk taksybedriuw sa”, meent Wielstra, “Dat is ynherint oan it taksywurk. Bist ôfhinklik fan de fraach dy’t komt.” Hij benadrukt dat Jobinder dit alsnog zo veel mogelijk wil voorkomen: “Soms freegje se ek oan minsken dy’t wmo-ferfier krije: jo wolle boadskippen dwaan, kin dat ek in healoere letter? Dan slút it moai oan.” Kan dat niet, dan gaat het gewenste tijdstip van de reiziger voor.
Dat Taxicentrale Waaksma straks geen onderdeel meer is van Jobinder zorgt voor gemengde gevoelens bij de eigenaren: “Earne fielt it goed dat we ús oan ús eigen stânpunt hâlde en dat we net ynskreaun ha, mar dat we dêrmei in hiel soad kwytreitsje docht fansels wol sear”, zegt Martine. “Wy hoopje dat it allegear goed ferrint foar de bern, ek al dogge wy net mear mei”, zegt Simon. “Dat is it belangrykste”, vult Jouke aan.
