Friestalig zanger en liedjesschrijver Marcel Smit uit Burgum trekt vanaf deze maand langs de Friese theaters met zijn eerste (bijna-)solotheatervoorstelling. Hij ondersteunt daarin zijn bekende en nieuwe liedjes over de Wâlden met verhalen uit de Wâlden en neemt een bijzonder iemand mee op het podium: zijn dochter.
Ongeveer twintig jaar geleden besloot Marcel Smit zich serieus op muziek te richten. Inmiddels kan de geboren en getogen Westereender er al zo’n acht jaar van leven. Dat doet hij in de vorm van opdrachten en optredens met andere bekende Friese zangers als Piter Wilkens en Gurbe Douwstra, waarmee hij afgelopen jaren vijf Frisicana-tournees verzorgde. Nu is het tijd voor iets voor zichzelf: “Na de Frisicana-shows wilde ik voor mezelf iets groots opzetten. Ik dacht: waar kom ik vandaan, waar ben ik begonnen? Ik schrijf het best waar mijn hart ligt, en dat zijn de Wâlden.” Niet voor niets draagt de voorstelling de naam Wichtersesjes.
De wichter
Wie niet uit de Wâlden komt, zal de wichter misschien niet kennen. De kleine vrucht groeit vrijwel alleen in deze streek. “Toen ik klein was, stond er bij ons in de buurt een wichterboom. Ik plukte de vruchtjes en bracht ze naar mijn beppe. Zij maakte er jam van. Pas later besefte ik hoe bijzonder die boom eigenlijk is.”
De wichter staat centraal in de voorstelling. Niet alleen vanwege de streek waarin hij groeit, maar ook door de achterliggende betekenis van de pruimenboom. Vroeger kregen jongeren die uit huis gingen een stekje van een wichterboom mee, zodat ze zelf een boom konden laten groeien. “Een stekje is genetisch identiek aan de moederboom. Dat vind ik een prachtige metafoor voor deze voorstelling. Het gaat namelijk het over doorgeven van mijn verhalen.”
Dat doorgeven krijgt tijdens de voorstelling ook letterlijk vorm. Zijn dochter Lieve (20) staat samen met hem op het podium. Speciaal voor haar schreef Marcel een nieuw vader-dochterlied, dat binnenkort ook op Spotify verschijnt. “We hebben vroeger ook samen gezongen, dat begon al toen ze kon praten. Het zingen zit echt in haar bloed. Het lied gaat erover dat ik, als ik er later niet meer ben, altijd van haar zal blijven houden. Ik weet zeker dat het erg ontroerend gaat zijn om dat samen te doen.” Zijn zoon Olivier (17) werkt achter de schermen mee en verzorgt de merchandise.
Luisterliedjes
Met Wichtersesjes kiest Marcel bewust voor een andere vorm dan zijn andere optredens. Het theater biedt de ruimte om meer van zichzelf te laten zien. “Het mooiste vind ik een liedje schrijven. In mijn hoofd zie ik dan een filmpje en daar schrijf ik een tekst bij. Maar in een gewoon optreden heb je nauwelijks tijd om te vertellen waarom zo’n liedje is ontstaan. In het theater kan dat wel.”
Tijdens de voorstelling wisselt hij luisterliedjes af met persoonlijke verhalen. Ook brengt hij een ode aan bekende namen uit de Wâlden, onder wie volkszanger Rommy en cabaretier Teake van der Meer. Daarnaast klinken nieuwe nummers én bekende liedjes uit Marcel zijn repertoire. “Ik begeleid mezelf alleen op gitaar. Zo puur mogelijk.”
Volgens Marcel zit de kracht van de Wâlden in de mensen. “We hebben een grote mond, maar een heel klein hartje. Als we je eenmaal in ons hart sluiten, is dat voor altijd.” Ook het dorpse leven krijgt een plek in de voorstelling. “Die veiligheid en geborgenheid, die je in Fryslân zo goed kunt voelen, wil ik laten zien.”
Vernieuwing
Hoewel de kaartverkoop pas net is begonnen, maakt Marcel zich weinig zorgen. Eerdere theaterproducties stonden ook voor uitverkochte zalen. Eerst volgt een try-out in De Wichterij in Harkema, waar een wichterboomgaard wordt aangelegd. Op 3 oktober gaat de voorstelling officieel in première in De Pleats in Burgum. De hele tour bevat 12 optredens door heel Fryslân.
Wat bezoekers na afloop meenemen, laat Marcel liever aan hen over. ”Wat mensen meenemen, laat ik aan hen. Maar ik denk wel dat mensen die mij al vaker hebben gezien nu iets gaan voelen wat ze nog niet eerder hebben gevoeld. En dat moet ook wel, want ik moet mijzelf blijven vernieuwen. Ik stel me daarom meer open dan ooit.”
