In de rubriek ‘Wat dogge jo no?’ staat elke maand een persoon centraal met een bijzonder beroep of unieke hobby. Deze keer lezen we over Lies Hoeksma uit De Westereen die rouwcoach bij het verleis van huisdieren is. Ben of ken jij iemand met een bijzonder beroep of unieke hobby? Laat het ons weten via redactie@westereender.nl
Lies Hoeksma is rouwcoach en helpt mensen bij het verlies van hun huisdier: “Waar zoveel liefde is geweest, mag ook ruimte zijn voor verdriet”
Voor veel mensen is hun huisdier een volwaardig onderdeel van het gezin. Wanneer een huisdier overlijdt, kan dat diepe rouw veroorzaken. Toch is daar in de samenleving niet altijd evenveel begrip voor. Lies Hoeksma (58) uit De Westereen weet uit eigen ervaring hoe diep het verlies van een huisdier kan raken. Inmiddels begeleidt ze als rouwcoach mensen die worstelen met het verdriet om het overlijden van hun geliefde huisdier.
Hoe ben je in het vak van rouwcoach terechtgekomen?
“Zeven jaar geleden besloot ik het roer om te gooien. Na jarenlang in een kledingwinkel te hebben gewerkt, voelde ik steeds sterker dat ik niet meer op mijn plek was in een wereld waarin materialisme zo centraal stond. Ik verlangde naar werk dat écht betekenis voor mij had. Die betekenis vond ik, onverwacht, door mijn honden.
Mijn eerste hond, Santho, een Bouvier, was bijna dertien jaar mijn trouwe maatje. Hij leerde mij wat onvoorwaardelijke liefde, trouw en verbondenheid betekenen. Na hem kwam Diablo, een jonge Dogo Argentino, die we door ernstige hartproblemen veel te vroeg moesten missen. Daarna kwam Huaco in ons leven, opnieuw een Dogo Argentino. Bijna tien jaar lang was hij een geliefd onderdeel van ons gezin. Hij was een rustige, krachtige aanwezigheid en een hond die diep in mijn hart zat. Toen ook Huaco overleed, voelde het alsof er een stukje van ons gezin wegviel. Het verdriet was overweldigend en intenser dan ik ooit had kunnen verwachten. Het bracht me volledig uit balans en liet me ervaren hoe groot de leegte kan zijn, wanneer je een dier verliest dat zo’n belangrijke plek in je leven heeft gehad.
Ik vroeg me af: ben ik de enige die dit zo intens ervaart? Toen ik erover ging praten, ontdekte ik dat veel meer mensen dit verdriet kennen. Mensen die hun huisdier zo missen dat ze de naam soms niet eens kunnen uitspreken zonder in tranen te raken. Toen wist ik: hier moet meer aandacht voor komen. Verdriet om een huisdier is écht verdriet en verdient ruimte en erkenning. Vanuit die overtuiging ben ik op zoek gegaan naar een opleiding tot rouwcoach, speciaal gericht op het verlies van huisdieren. Die vond ik uiteindelijk in België. Daar begon voor mij een nieuw pad.”
Hoe begeleid je mensen bij het verlies van hun huisdier?
“Wanneer mensen contact met mij opnemen, zijn ze vaak al vastgelopen en weten ze niet goed hoe ze met het verlies om moeten gaan. Dat kan zich uiten in prikkelbaarheid, een kort lontje, weinig plezier in het dagelijks leven en bovenal veel verdriet. Maar ook lichamelijke klachten, zoals pijn op de borst en vastzittende spieren, zijn klachten die ik regelmatig terug hoor. Ik bied in de eerste plaats een luisterend oor, steun en een stukje houvast. Het doel is niet om het verdriet weg te nemen, want verdriet verdwijnt niet zomaar. Het gaat erom dat je leert omgaan met het verlies en het rouwen verweeft met je leven. Rouwen is namelijk niet vergeten, maar leren leven met het gemis.”
Hoe ziet een coachingtraject met jou eruit?
“Dat verschilt per persoon. In de eerste plaats wil ik mensen het gevoel geven dat het verdriet er écht mag zijn. Ze kunnen bij mij alles kwijt, ik luister altijd zonder oordeel. Dat vind ik heel belangrijk. Alles mag er zijn. Die erkenning alleen al, is heel belangrijk. En aan de hand daarvan vraag ik waar iemand behoefte aan heeft. Samen kijken we naar wat het huisdier voor iemand heeft betekend en wat iemand misschien nog had willen zeggen. Tijdens zo’n gesprek komen vaak mooie verhalen en herinneringen naar boven. Daarmee komt er soms weer ruimte in het hart. De gesprekken vinden soms plaats bij mij thuis, in mijn tuinkamer. Maar ik wandel ook met mensen. Voor sommige mensen is het makkelijker om hun verhaal te vertellen tijdens een wandeling. Iedereen rouwt op zijn eigen manier, daarom stem ik de begeleiding af op wat iemand prettig vindt.”
Welke invloed heeft de manier waarop een huisdier overlijdt op het rouwproces?
“Dat kan een groot verschil maken. Wanneer een hond oud en ziek wordt, zie je het afscheid langzaam dichterbij komen. Hij kan minder lang wandelen, slaapt meer en heeft steeds meer rust nodig. Eigenlijk neem je tijdens het leven al een beetje afscheid. Dat noemen we ‘levende rouw’. Bij een plotseling overlijden is dat heel anders. Denk bijvoorbeeld aan een kat die door een aanrijding om het leven komt. Dan heb je geen kans gehad om afscheid te nemen en kan het verlies als een enorme klap binnenkomen. Mensen kunnen zichzelf daarna ook nog van alles verwijten: had ik mijn kat maar niet naar buiten laten gaan. Naast verdriet kan ook schuldgevoel ontstaan. Juist die combinatie kan het rouwproces ontzettend zwaar maken.”
Wat kun je doen om jezelf en je huisdier op een liefdevolle manier voor te bereiden op het afscheid? “Als je weet dat het afscheid van je huisdier dichtbij komt, is het waardevol om daar bewust de tijd voor te nemen. Als het mogelijk is, adviseer ik om de dierenarts aan huis te laten komen. Zo kan je huisdier in zijn vertrouwde omgeving rustig afscheid nemen. Wacht niet tot het moment waarop de dierenarts voor de deur staat, maar neem bijvoorbeeld al een dag eerder bewust afscheid. Praat met je huisdier, bedank hem voor alles wat jullie samen hebben meegemaakt en sta stil bij de mooie herinneringen. Geef jezelf én je huisdier de ruimte om op jullie eigen manier afscheid te nemen. Ook adviseer ik om bij het inslapen aanwezig te zijn, hoe moeilijk dat ook is. Jij bent degene die je huisdier vertrouwt en bij wie hij zich veilig voelt. Jouw aanwezigheid kan hem op dat laatste moment rust en geborgenheid geven.”
Wat zou je willen zeggen tegen iemand die nu door een periode van verlies en rouw om een huisdier gaat?
“Praat erover en probeer je verdriet niet weg te stoppen. We zijn in onze maatschappij niet altijd gewend om open over de dood en rouw te praten. Toch hoort de dood bij het leven, net als het verdriet dat ontstaat wanneer we een dier moeten missen van wie we zoveel hebben gehouden. Geef jezelf daarom de ruimte om te rouwen. Praat over je huisdier, vertel over jullie mooie momenten en deel je verdriet met mensen die begrijpen hoe bijzonder jullie band was.
Afscheid nemen is niet alleen loslaten. Het is stilstaan bij de liefde die jullie samen hebben gedeeld. Geef jezelf de tijd om te voelen, te rouwen en dankbaar te zijn voor alles wat jullie samen hebben gehad. Want waar zoveel liefde is geweest, mag ook ruimte zijn voor verdriet.”
