DE TRIEMEN – Bianca Wiersma’s woonkamer is veranderd, merken Jesse van Wieren en Vera van Lierop als ze binnenstappen. Ze kwamen hier vroeger vaak, toen Masquerade nog letterlijk in deze woonkamer repeteerde. Alles ging aan de kant om ruimte te maken. Bianca kan erom lachen. Soms kwamen er bij dat schuiven hondenharen onder de bank vandaan. “Dan zei ik: daar staat een stofzuiger, zuig dat maar even op.”
Masquerade Theater werd in 2013 opgericht door Bianca Wiersma en Vera van Lierop, samen met anderen die betrokken waren bij het jongerentheater van De Krite van Buitenpost. Toen die groep ophield te bestaan, besloten zij door te gaan. Er was weinig cultureel aanbod voor jongeren in de regio, terwijl de behoefte groot was. Masquerade ontstond vanuit die gedachte: een plek waar jongeren niet alleen meespelen, maar ook meebouwen.
Meespelen en meebouwen
Vera vat het samen: “Er is een bepaalde vrijheid en er wordt gewerkt mét jongeren in plaats van vóór hen. Iedereen krijgt een stem in het maakproces. Daardoor ontstaat eigenaarschap.”
Die werkwijze voelde Jesse vanaf het begin, vertelt hij. Hij kwam in 2015 binnen en werd later onderdeel van het jeugdbestuur. “Doe’t ik der bykaam, fielde ik my hiel erch belutsen. Ast ideeën hast om Masquerade noch moaier te meitsjen, dan krijst dy kâns. Dat makket it just ek hiel moai.” Thamar Penninga, die inmiddels haar derde jaar bij Masquerade ingaat, zit ook in het jeugdbestuur. “We hebben veel inspraak en het bestuur wil het echt zo doen zoals wij het willen. Onze meningen doen ertoe.”
Een plek waar je gezien wordt
Wat jongeren bij Masquerade krijgen? Volgens Jesse is dat meer dan theaterles. “Ik tink dat, at ik net by Masquerade sitten hie, dat ik it dan lestiger fûn hie om mysels te uterjen sa at ik no bin. Do learst by Masquerade net allinnich teäter, mar ek it wêzen fan dysels. Ik wie hiel bliid dat Masquerade op myn paad kaam en ik doe foar mysels koas.”
Bianca noemt Masquerade een veilige plek. Thamar herkent dat. Ze deed auditie toen ze nog geen Fries sprak, terwijl Masquerade alle voorstellingen in het Fries opvoert. “Als er iets mis gaat, of als ik een Fries woord niet helemaal goed uitsprak, werd ik altijd goed geholpen. Het maken van een foutje maakt niets uit.” Inmiddels redt ze zich prima in het Fries. Jesse beschouwt Masquerade nog steeds als “ien grutte famylje.”
Van openlucht tot prijswinnaar
Masquerade bestaat inmiddels ruim 12,5 jaar en laat zien wat er kan ontstaan als jongeren jarenlang ruimte krijgen. Bianca noemt verschillende oud-leden die zijn doorgestroomd naar grote theaterproducties of in de muziek. “Sa hat eins eltsenien syn paad fine kinnen troch harren hert te folgjen. Dêr bin ik hiel grutsk op.”
In de loop der jaren werd Masquerade ambitieuzer, zegt Vera. “We hadden steeds meer kennis en kunde in huis. Spelers ontwikkelden zich, muzikanten werden beter. Daardoor groeide het niveau.” Bianca wijst ook op een opvallend stukje geschiedenis: “Wy wiene ek de earsten yn hiel Fryslân dy’t in reizgjend iepenloftspul hiene.”
De prestaties bleven niet onopgemerkt. Masquerade won in de loop der jaren vier keer een Gouden Gurbe, de Friese theaterprijs. In 2025 won Masquerade de publieksprijs. Het publiek koos Brêge nei Frijheid als favoriet van het jaar. Bianca benadrukt dat de prijs voor haar niet het belangrijkste is. “Dy Gurbe is foar my net belangryk. Wat ik belangryk fyn is dat se dy by wize fan allinnich al neame. Datst sjoen wurdst.”
Jesse herinnert zich vooral hoe groot zo’n nominatie als tiener kan voelen. Bianca temperde destijds de verwachtingen. “Gean der mar net fanút dat wy in priis winne,” had ze gezegd. Jesse lacht: “Mar ik wie fan lyts ôf oan al fan fan Hollywood en de Oscars. Dus ik sei: ‘Noh, wy moatte in priis winne! We moatte ús hielendal moai meitsje en yn pakken gean.’”
Iedereen welkom
Theater kan juist een uitkomst zijn voor jongeren die geen sport of instrument beoefenen, maar wel graag met gelijkgestemden willen zijn. Bianca: “Sommige kinderen hebben die aansluiting niet.” “Om theater heen zit nog zoveel meer waarin je je kunt vinden. Bijvoorbeeld decor, maar ook techniek, muziek, productie, pr of vormgeving”, voegt Vera toe.
Masquerade probeert breed te zijn, ook in wie er mee kan doen. “Ik hou er niet van om mensen in een hokje te duwen,” zegt Bianca. “Of je nou autistisch bent, dyslexie hebt; noem maar op. Je krijgt de kans om jezelf te ontwikkelen.” Dat geldt ook voor jongeren met een beperking. Dit jaar doet er iemand mee met het syndroom van Down. Thamar noemt dat bijzonder: “Diegene wordt geaccepteerd binnen Masquerade en door de mede-acteurs; ze willen hem graag in het stuk hebben.” Bianca: “Hy hat der sa’n sin yn.”
‘Teäter is kwetsberder as TikTok’
Jesse is inmiddels bekend van TikTok, maar hij ziet een duidelijk verschil tussen social media en toneel. In het theater ziet hij direct wat een scène doet met het publiek, terwijl social media vaak neerkomt op cijfers en reacties. “Teäter jout folle mear ferbining.”
Tegelijk noemt hij de drempel die jongeren kunnen voelen, mede door reacties van anderen. Hij vertelt hoe hij op school opmerkingen kreeg. “Ik krige dingen nei myn holle smiten: homo, wêrom dochst teäter? Der binne in soad jongeren dy’t graach op teäter wolle mar it gewoan net doare. Ik ha faak heard: hiene wy it mar dien.”
De opmerkingen staan volgens Bianca niet op zichzelf. Ze ziet het vaker in de omgeving: jongeren die denken dat ze stoer móéten zijn om erbij te horen. “Se spylje dan in rol as stoere leeuw,” zegt ze, “mar se sizze: dat bin ik net.” Bij Masquerade leren jongeren die houding los te laten, merkt ze. Ze durven meer zichzelf te zijn en worden weerbaarder. “Ast dan sjochst dat se in stap sette en dat sokke reaksjes harren niks mear dogge. Ien jier docht safolle mei de ûntwikkeling fan in bern. Dêr doch ik it foar.”
Vrijwilligers blijven nodig
“Die plek waar jongeren gezien worden, terecht kunnen komen en gelijkgestemden vinden, dat zou er veel meer mogen zijn,” zegt Vera. “Het moet in stand gehouden worden.” Masquerade blijft draaien op vrijwilligers. En dat is lastiger geworden, merkt Bianca, vooral na corona. “Eltsenien is ‘ik’. It moat wer werom nei in ‘wy’, want sûnder ‘wy’ komme wy der net.” Ze noemt het simpel: zonder verkeersregelaars, kledingploeg en bouwploeg kan een voorstelling niet draaien.
Ze zegt het ook eerlijk: ze doet al lang veel. “Ik bin ek wol ris gewoan wurch.” Bij de Gurbes werd eens gezegd: ‘Bianca is Masquerade’. “Dat docht my in bytsje sear,” zegt ze. “Ik bin it net. Dat binne wy.” Juist daarom hoopt ze dat meer mensen het stokje willen overnemen of mee willen dragen, zodat Masquerade kan blijven bestaan. Jesse vat het met overtuiging samen: “It soe sa skande wêze dat bern dy’t it wolle gjin plak ha om hinne te gean.”
De woonkamer waar ooit alles aan de kant ging voor repetities, staat nu minder vaak op zijn kop. Maar Masquerade draait nog steeds op hetzelfde principe: samen de schouders eronder. Met jongeren die durven, begeleiders die ruimte geven en vrijwilligers die het mogelijk maken.
Wie mee wil helpen, is welkom – of het nou gaat om het regelen van het verkeer, meebouwen aan het decor of het maken van kleding. Aanmelden kan via masqueradetheater@gmail.com.
